Кузебай Гердлӧн "Зарни кылбуръёс"-лы подстрочник

 Кузебай Гердлысь нӧшта ӧти кывбурсӧ лыдди (оригиналсӧ позьӧ аддзыны татысь, 88' лб.). Со подстрочникыс:

Эзысь кодзувъяс, мича кодзувъяс дзоридзьяслы висьталӧмаӧсь зарни кывбуръяс. "Садьмӧдӧй удмуртъясӧс узьӧмысь!" — шуӧмаӧсь, тӧв ньылыд ассьыныс сёрнинысӧ лэдзӧмаӧсь. Тӧв пондӧма ветлыны му югыд пасьта — вӧръясті, сьӧд пемыд сиктъясті: зарни кывъяссӧ йӧзлы висьталӧмӧн, удмурт войтырӧс узьӧмысь садьмӧдӧмӧн. Ме узя, кулӧм моз узя вӧлі, ковмас олӧм чӧж узьны — чайта вӧлі;  зарни кывбуръяс ме дорӧ воисны, сьӧлӧмӧс найӧ узьӧмысь пальӧдісны. Узьӧмысь ме чеччи, синъясӧс нирті, ас гӧгӧр видзӧдны босьтчи — удмуртъяс узьӧны на сьӧд пемыд сиктъясын, узьӧны на сук сьӧд вӧръясын. Менам сьӧлӧмӧй биӧн сотӧм кодь лоис, удмуртъяс узьӧмысла ас пытшкӧ эг тӧр. Сувтӧй нин, мися, горза, садьмӧд коньӧръясӧс, мися, ёртӧйлы шуа!

2019-ӧд во

Киссис тай синваӧй,
Усис — дай измӧма.
Ыджыд-ӧ висьӧмӧй?
(Сӧмын эн синтӧмав!)

Кытшъяс да хордаяс.

Восьлала ордымӧд.

"Ёртӧй, вай китӧ!"
Вӧлӧмкӧ, олӧмъяс
Ордымыс йитӧ.

Тима Вень чужан лун кежлӧ (дженьыда)

Вой шӧр вой нин, но колӧ жӧ кыв-мӧд гижыштны Тима Вень чужан лун кежлӧ: сійӧ ӧд менам медся радейтана гижысьяс пӧвстын! Блогын ме сылӧн творчество йывсьыс некымынысь гаравлі нин: кыдзи тӧдмаси сылӧн поэзиякӧд, кыдзи "Трипан Васьӧс" лыдди, "важ мира йир" да "кӧза плен" йылысь висьталі... Литература тӧдысьяс, дерт, унатор нин гижӧмаӧсь Тима Веньлӧн лирика да ритма проза йылысь, сідзжӧ уна казьтылӧм эм. Та вӧсна ӧні ассянь нинӧм ог содты, бурджык вӧзъя туялысьясӧс лыддьыны. 

Шуам, "Коми енкӧлаӧ" пукті Алёна Ельцовалысь, Вера Латышевалысь [1, 2; водзӧ лоӧ на], Валерий Мартыновлысь [1, 2; водзӧ лоӧ на], Исай Нестеровлысь "Миянӧс велӧдліс Тима Вень" статьяяссӧ, дасьтігӧн лыдди найӧс. Сідзжӧ лыдди Тима Веньлысь "Ур йылысь" очерксӧ. Позьӧ шуны, сунгыси мича коми кывйӧ. Лолӧйлы сэтшӧм нимкодь лои!

Тшайко: пон али вӧв?

Тӧрыт "Сёрни-басни" котырӧ йирым пом кежлӧ гижӧдъяс дасьті. Кӧсйи пуктыны Петыр Саньӧлысь "Тшайко" кывбурсӧ да зіли лӧсяланаджык серпас бӧрйыны. Тӧді: понъяслы нимъяс тшӧкыда рӧм серти сеталӧны. Аддзи ӧтуввезйысь Е. А. Цыпановлысь пон нимъяс йылысь статьясӧ. "Тшайко" нимыс сюри, сӧмын рӧмыс абу пасйӧма.*

Гижи Ӧльӧксей Рассыхаевлы. Вочакывйыс вӧлі виччысьтӧм: Тшайко пӧ вӧв ним! Выльысь лыдди Петыр Саньӧлысь кывбурсӧ... вӧлӧмкӧ, сійӧ вермӧ лоны и пон йылысь, и вӧв йылысь, сӧмын небӧгӧ, лист бок улыс пельӧсас, серпасалӧма ичӧтик пон. Но, мися, понъя-вӧла серпасӧн да юасьӧмӧн "Тшайко"-сӧ Сёрни-басниӧ пукта, медым йӧзыс кипасаласны...

 

Неуна сёрӧнджык Микол Ӧльӧш меным ыстіс сёрнисикасъяс кывкудйысь скан: сы серти кӧ, Тшайкоыд — сӧмын вӧв ним.

Видзӧдлі коми кыв корпусӧ. Со мый петӧма:

• Геннадий Юшковлӧн ("Чугра" романын) Тшайко — пон ним; 
• Виктор Напалковлӧн ("Эзысь перна", "Ме тэнӧ радейта", "Войся ангел") — вӧв ним; 
• Алексей Поповлӧн ("Шань Олыся") — пон ним.
• Петыр Саньӧлӧн ("Тшап Семӧ") — пон ним.

"Тшап Семӧ" кывбурын нин стӧча пасйӧма: Тшайко
— пон.

Сідзкӧ, "Тшайко" кывбурын пон йылысь жӧ сёрниыс ли мый ли?

*Талун, блогӧ гижӧд нин дасьтігӧн, нӧшта "Пон ним" лист бок аддзи; сэні гижӧма, Тшайко пон пӧ быттьӧкӧ еджыд чулкиа.

 

Помалі "Ордымъясӧн" ноксьыны

Содті Коми онлайн небӧгаинӧ 1926–1929-ӧд воясся "Ордым" журналъясысь гижӧдъяс (мый позьӧ копирайт боксянь). Локтан воясӧ верма нӧшта некымын авторлысь гижӧд содтыны (шуам, Ичӧт Иванлысь), кулӧмсяньныс 70 во тырас да. Но ӧні кежлӧ уджӧй эштӧдӧма. 

1930-ӧд воясся номеръяссӧ финн-йӧгра лаборатория абу на тексталӧма да, тшӧтш колӧ виччысьны.

Нӧшта жаль — перым коми орфография ог тӧд: "Ордымъясын" перым коми текстъяс паныдасьлісны жӧ, но эг вермы найӧс редактируйтны.

***

Медбӧръя содтӧм гижӧд — Тима Веньлӧн "Коми поэзия формаяс йылысь". Лыддям!

Кузебай Гердлӧн "Шуд" кывбурлы подстрочник

 Нӧшта ӧти кывбурлы подстрочник лӧсьӧді. Ачым абу гижысь да, сӧмын тадзи вуджӧда. Гашкӧ, кодкӧ коркӧ и вӧчас мича кывбурӧн комиӧдӧм. 

Оригиналсӧ позьӧ аддзыны татысь, 82-ӧд лист бокысь.

Со кыдзи Кузебай Герд шуд йылысь гижӧ: 

«Тӧданныд-ӧ, удмуртъясӧй, коді нӧ ме, ті тӧданныд-ӧ? Морт, ыбкай, виж дзоридз, Кама дорса эжӧр? Енэжын дзирдалысь кодзув, шувгей, дой? Ва гы, мича вӧт, бобув, долыдлун? Ті дорӧ кӧ ме локта, воӧмӧс казяланныд онӧ? Серавны кӧ босьтча, гӧлӧсӧс кыланныд онӧ? Тувсов гы кышӧдчигӧн гӧлӧсӧс тӧдмаланныд онӧ? Тувсов му дзоридзалігӧн дзоридзьяс пӧвстысь аддзанныд онӧ? Ті онӧ аддзӧй, онӧ тӧдӧй менсьым оланінӧс, ті онӧ казялӧй некор и менсьым кок туйӧс. Шувгей ме, бобув ме — кӧть кытчӧ и вола, коньӧр, вынтӧммӧм йӧзлысь сьӧлӧмсӧ пальӧда! Шог вӧсна косьмиганыд, бурӧдӧм кыланныд онӧ? Нимкодя узиганыд ме вӧтӧн петкӧдчӧм тӧдмаланныд онӧ? Вой шӧр кадӧ кодзувъяс енэжысь аддзанныд онӧ? Кӧть кытчӧ мун, кӧть кӧні ме ветла шуанныд онӧ?»

Дистанционнӧй лекцияяс кежлӧ дасьтыся

Тайӧ, вӧлӧмкӧ, гажтӧмкодь "механическӧй" удж. Вӧча презентацияяс да, колӧ гижӧм текст торъяс копируйтны, транслируйтны LaTeX программаӧн да видзӧдны, тӧрис эз текстыс слайдӧ, сэсся ладмӧдны да "паузаяс" пуктавны. Аудиторияын нуӧдан лекцияяс кежлӧ дасьтысьны ёна гажаджык вӧлі: план да медшӧр идеяяс тӧд вылӧ уськӧдан, математика мичлуннас нимкодясян... А ӧні —

    Ой, олӧмӧй, олӧмӧй,
    Вирусысь видзчысьӧмӧй,
    Гортын асйӧршитчӧмӧй,
    Презенташка вӧчӧмӧй...

Лекцияяс лыддигӧн тшӧтш жӧ "приччаяс" артмӧны (Нёбдінса Виттор ногӧн кӧ шуны). Ӧтчыд батарейкаын зарад бырис да студентъяскӧд "зумасигӧн" ноутбук менам виччысьтӧг кусі, "10% зарад коли" гижӧд эз петкӧдчы да. Выльысь ковмис ставсӧ ладмӧдны. Регыд ноутбук "чилзіс". Вӧлӧмкӧ, керкаын электричество кусі. Пробкаясӧ личкӧм эз отсав. Ковмис йӧрӧд ӧмидз кустъяс пыр суседка дорӧ котӧртны ноутӧн да запчасьтъяснас (дачаын на ола). Бур кӧть сійӧ лунӧ эз зэр... Вежон мысти лекция дырйи каньӧй сьӧлӧмсяньыс нявзіс да колис сылӧн горзӧмыс zoom-сессия видеогижӧдын. Йӧз серам!

Но, ме ог норась. Школаын велӧдысьяслы дзик нин сьӧкыд. Некод блогӧ бара эз гиж да, колӧ нӧ эськӧ мыйкӧ висьтавны. Видлалі талун "Коми блогйысь" котырсӧ, ыстӧгъяс лички да — бара "Пышйыны некытчӧ" да "Ставнас недоступно" аддза. Видзӧдлі, мый Арся квайт во сайын гижӧма — вӧлӧмкӧ, блогйысьясӧс ышӧдны зільӧма!

"Талун лои бара ыззьӧдыштны миян коми блогйысьясӧс. Кыкыс отпускасьӧны да, он и су. А карсаяс нӧ мый? Куим юыс оз визувтны. Нюрзисны ли мый первойсяньыс жӧ? Коми кывбуръяс вывті гежӧда юргыштӧны. А Тувсовъяыд оз кӧ тӧв пуксьытӧдз арся тӧждъяснас ноксьыны кӧсйы?.. Вӧрӧдышті куимнаннысӧ — ог тӧд, кодкӧ зільмас оз... Микол Ӧльӧшыд тай ас кежысь гижӧ-а. Некутшӧм торъя ышӧд оз ков."

Ме тай некодӧс босьтчӧдны ог куж...