Нимкодьтор да ичӧтик отсӧг

Ода-кора тӧлыссянь  ме босьтчи лыддьыны коми гижӧдъяс текст файлъясысь да ӧтпырйӧ найӧс редактируйтны. Татшӧм ногӧн лыдди Сандрик Миколлысь "Коми ёртъяс дінӧ" небӧгсӧ, Альберт Ванеевлысь "Войвывса сонетъяс" да нӧшта сылысь 1979-ӧд вося кывбур чукӧрсӧ, Нёбдінса Витторлысь "Югыд кодзув" да "Вабергач" гижӧд чукӧръяссӧ. Тадзи и литератураӧн тӧдмася, и дзугсьӧмъяс-ӧпечаткаяс чышка. 

Дерт, вит небӧг – вывті этша. Но ме чайта: весиг ичӧтик отсӧг финн-йӧгра лабораториялы – тайӧ отсӧг. Та вӧсна кӧсъя водзӧ тадзи лыддьысьны-редактируйтны.

Локтан кык тӧлысьнас менам мехматын лоас унджык удж: нуӧда контрольнӧйяс, консультацияяс, коллоквиумъяс да сідз водзӧ, сэсся лоас зачёт кад... Но ньӧжйӧн лыддьыны верма. А тӧв шӧр тӧлысьнас бара лоас кокньыдджык.

Бура планируйтны уджӧс ог куж да, гижӧдъяссӧ  бӧръя случайнӧй ногӧн: мый эг на лыддьы, сійӧс и босьта. Вӧзъяс кӧ кодкӧ мыйкӧ бурджыкӧс,  медым лоис пӧльза коми кыв корпуслы да коми онлайн небӧгаинлы, шуа сылы ыджыд аттьӧ. 

"Менам юр вывтыр дзик удж, — кыдзи верман — сідзи-й гиж!"

Во да джын чӧж нин лыддя коми блогъяс. Казьтыла, кыдзи уна гижӧд вӧлі колян арнас. Нимкодьпырысь найӧс лыдди, сэсся весиг ассьым "Велӧдӧм паськӧдан блог" босьтчи нуӧдны. А тавося арнас блогйысьяс тай ланьтӧмаӧсь, весиг "Коми блогйысь" группаысь йӧз петӧны... Тыдалӧ, олӧмыс лои сьӧкыдджык да ставыслы колӧ уджавны лун и вой.

Уськӧді тӧд вылӧ Нёбдінса Витторлысь "Эн тӧждысь! Эн шогсьы!" кывбурсӧ да Ивӧ Ёгорлысь пасйӧдсӧ "Югыд кодзув" небӧгысь. Со тайӧ пасйӧдыс:

"Эн тӧждысь, эн шогсьы (43 л.б.). Печатайтӧма «Удж» газетын 1921 вося март 9-ӧд лунӧ. Нёбдінса Витторлӧн сборникъясӧ да книгаясӧ эз пырав.

«Удж» газетын март 6-ӧд лунӧ петіс «Видз» кырымпас улын письмӧ «Коми гижысьяслы». Авторыс сэні гижӧ:

«Кӧнӧсь ті, коми гижысьяс, кытчӧ ланьтінныд; оз тыдавны гижӧдъяс тіян коми газетын, оз кывны тіян кывъясныд спектакльяс вылын? Кытчӧ ті ланьтінныд, лӧсьыд гижӧдъяс онӧ гижалӧй?

Кӧні тэ, «Ыджыд мыж», «Гудрасьӧм» — тайӧ зэв мичаторъяссӧ гижысь?! Локтісны спектакль вылӧ коми йӧз жугыльӧсь, очсалӧны. Мыйла нӧ, другъясӧй, жугыльӧсь? Гашкӧ, притча кутшӧмкӧ суис? Притчаыс суис, дерт, шогъяс зэв уна... Но медъёна гажтӧмчам сы понда: оз гиж нинӧмтор Нёбдінса Виттор. Коми йӧзӧс гажӧдысь ланьтӧма. (Сэсся «Видз» шыасьӧ М. Лебедев да Колегов Егор дінӧ).

Тайӧ письмӧ дінас эм содтӧд, кодӧс кырымалӧ «Сизь»: 

«Кӧні тэ, Илля Вась? Некор тай нӧ он гижыштлы газетӧ комиӧн.

Кӧні Сандрик Микул?

Кӧні мукӧд коми гижысьяс?

Ставныс ланьтӧмаӧсь, некод нинӧм газетӧ комиӧн оз гиж. Шог, вывті шог».

Тайӧ письмӧяс вылас и вочавидзӧ Нёбдінса Виттор аслас «Эн тӧждысь! Эн шогсьы!» кывбурӧн. Егор Колегов печатайтӧ кывбур, кодӧс нимтӧ «Ог вермы»: уджӧй пӧ уна да ог вермы гижныс. Илля Вась «Визь» псевдоним улын печатайтӧ тайӧ жӧ газетас (март 9-ӧд лунӧ) кывбур «Кольӧма тай» — вичко служба йылысь, коді оз нин сет поп-дяклы воддза моз лышкыд олӧм."

Сэки, дерт, комияс кутӧмаӧсь лача, локтан олӧм пӧ лоас шудаӧн да югыдӧн:

      "Сэки уна гажатор
       Мича коми кывйӧн, збыль,
       Сьылам!"

Но и ӧні сетчыны оз ков. Колян воын, конкурс бӧрын, унаысь гижӧмаӧсь коми блогъяс йылысь ӧтуввезйын, вӧчӧмаӧсь телевидение уджтасъяс. А таво быттьӧ кризис...

Дона ёртъясӧй, виччыся Тіянлысь гижӧдъяснытӧ да пасйӧдъяснытӧ! 

Некор мӧй сэсся оз ворсны Нёбдінса Витторлысь “Райын” да “Инасьтӧм лов” пьесаяс?

Ӧні ме лыддя Нёбдінса Витторлысь пьесаяс. Ёна тай сьӧлӧм вылӧ воисны “Райын” да “Инасьтӧм лов”! Найӧс лыддигӧн ме Марк Твенӧс казьтышті, прансуз йӧзкостса мойдсӧ – “Кыдзи Пьер чӧртӧс ылӧдіс”... сыысь кындзи, сэні аслыспӧлӧс коми колорит, уна мича коми сьыланкыв. Сьӧлӧмсянь сералі, кор став анделъяс босьтчисны Сюзь Матвейкӧд сьывны “Шондібанӧй, олӧмӧй” да “Уна нывъяс чукӧртчисны”, а сэсся пӧшти став райса олӧм путкыльтчис: “Мунны нин оз позь рай кузя, гӧгӧр быдлаын сьылӧны коми сьыланкывъяс! Став анделыс и став праведникыс!..” Вайи син водзӧ став тайӧ сьылӧм-йӧктӧм-ворсӧм. Да уна мукӧд серамбанатор либӧ сьӧлӧм вӧрзьӧдантор аддзи.

Сералі, а сэсся лои гажтӧм. Коркӧ тай вӧлӧмаӧсь пьесаясыс зэв популярнӧйӧсь... А ӧні полӧны дӧзмӧдны “юрбитысь” йӧзӧс. Мӧдарсянь, рыноклӧн “тыдавтӧм ки” оз сет ворсны татшӧм пьесаяс. И некод талы оз водзсась.

Колис сӧмын лыддьыны, вайны син водзӧ пьесаяслысь став мичлунсӧ да шуны Нёбдінса Витторлы ыджыд-ыджыд аттьӧ!